Onderwijs

Onderwijs is heel belangrijk in Rwanda. Met een bevolking die voor meer dan de helft bestaat uit jongeren onder de 25 jaar, en dus een flinke bevolkingsgroei, is dat ook niet zo gek. Onderwijs is nodig om de economie te laten groeien, banen te creëren en iedereen te eten te geven. Zowel de Rwandese overheid als internationale organisaties hebben dus de afgelopen jaren ingezet op het beschikbaar krijgen van onderwijs voor iedereen. Rwanda kent een leerplicht. Ouders zijn verplicht hun kinderen tenminste 9 jaar naar school te sturen, 6 jaar lagere school en 3 jaar middelbare school, en daar wordt ook de hand aan gehouden. In principe zijn die eerste 9 jaar school gratis, er wordt geen schoolgeld geheven (voor de jaren daarna moet betaald worden). Een uniform is wel verplicht en ook pennen en schriften kosten geld. Met een paar euro per jaar lijkt dat niet veel, maar voor de armste gezinnen is dat toch nog een hele uitgave en zij worstelen dan ook om deze kosten te betalen. Voor de allerarmste gezinnen is het mogelijk daar bijstand voor te krijgen van de gemeentes. Dit beleid heeft resultaat opgeleverd. Vrijwel alle kinderen, 96%, in de leerplichtige leeftijd gaan inmiddels naar school.

Tot zover het succesverhaal. Want na alle aandacht die er geweest is om ervoor te zorgen dat kinderen naar school gaan, moet nu hoognodig de volgende slag gemaakt worden: de verbetering van de kwaliteit van het onderwijs. Daar is nog veel te doen, met in ieder geval drie grote problemen.  Ten eerste worden onderwijzers (erg) slecht betaald, dus veel leraren met een paar jaar ervaring verlaten het onderwijs weer om iets anders te gaan doen. Mensen die het vak net in de vingers beginnen te krijgen verdwijnen zo steeds weer, maar misschien nog wel belangrijker: lesgeven wordt hooguit gezien als een opstapje naar iets anders. Je blijft alleen als je niets anders kunt. Niet bepaald de methode om de beste en gemotiveerde mensen voor de klas te krijgen.
Een ander probleem is de taal waarin wordt lesgegeven. De eerste drie jaar van de lagere school wordt les gegeven in het Kinyarwanda, wat de meeste kinderen ook thuis spreken. Daarna wordt, verplicht, omgeschakeld naar het Engels. Dat hoeft voor jonge kinderen, die gemakkelijker nieuwe talen oppikken, nog zo’n probleem niet te zijn als de leraren zelf goed Engels zouden spreken. Alleen: de meeste onderwijzers zijn zelf nog opgeleid in het Frans. In 2010 is Rwanda, vrijwel van de ene op de andere dag, overgeschakeld van het Frans op het Engels, en daar zijn de gevolgen nog steeds van te merken.
Tenslotte zijn de curricula erg beperkt en moderne onderwijstechnieken nog niet erg ingeburgerd. De lessen zijn nog erg gebaseerd op uit het hoofd leren: de leraar zegt iets en de leerlingen herhalen het in koor. Zelf oefenen met de stof, actief leren, kindgericht onderwijs, er valt nog veel te verbeteren. Het geldt voor het onderwijs op alle niveaus, tot aan de universiteit aan toe. Wat er dus toe leidt dat ik universitair afgestudeerden heb ontmoet die een volledig Engelstalige studie hebben afgerond, maar niet in staat een eenvoudige Engelstalige conversatie te voeren. Dat we nu HBO-opgeleide boekhouders leren hoe ze zelf een verlies- en winstrekening op moeten stellen om een bedrijf te kunnen starten.

Er zijn veel initiatieven op het onderwijs te verbeteren, van het ontwikkelen van nieuwe curricula tot het trainen van leraren in moderne onderwijsmethoden, maar duidelijk is dat het nog veel tijd en moeite gaat kosten voordat alle scholen op het gewenste niveau zijn. Eén van de methodes die hier gebruikt worden om het onderwijs te verbeteren, zijn modelscholen. Het idee is dat deze scholen de nieuwste curricula gebruiken, moderne onderwijsmethodes, goed opgeleide leraren en vervolgens hun kennis en ervaringen delen met andere scholen. Wat dat betekent heb ik een paar weken geleden mogen ervaren bij mijn bezoek aan de Gashora Girls Academy, één van de modelscholen. I heb daar, op een zaterdagochtend, een workshop gegeven aan ongeveer 50 scholieren en ik was zeer onder de indruk. De meisjes waren nieuwsgierig, stelden slimme vragen en, zeer verrassend voor Rwandese meisjes, hadden uitgesproken meningen en wilden die ook graag uiten. Een prachtig voorbeeld van wat goed onderwijs kan betekenen.

En nee, dit is geen school voor kinderen uit rijke families. Niet iedereen wordt toegelaten, maar de selectie gebeurt uitsluitend op basis van schoolprestaties en motivatie. De families van 95% van de meisjes zijn niet in staat de schoolkosten te betalen, en deze meisjes krijgen dan ook een volledige of gedeeltelijke studiebeurs.

Advertenties

Spin, Stonetown